MINISTER ZDROWIA
Warszawa, dnia 9 marca 2004 roku
NSU-EC/UK-14/04
Pan
Jerzy Hausner
Wiceprezes Rady Ministrów
Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej
W odpowiedzi na pismo z dnia 2 marca 2004 r. (znak: BP.023-261/2004) w sprawie uznawania kwalifikacji pielęgniarek i położnych będących obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej w państwach członkowskich Unii Europejskiej, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.
Zgodnie z postanowieniami Traktatu Akcesyjnego kwalifikacje polskich pielęgniarek i położnych, które ukończyły studia magisterskie (tj. absolwentów akademii medycznych, Uniwersytetu Medycznego w Łodzi oraz Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego) będą od dnia l maja 2004 r. uznawane automatycznie w państwach członkowskich Unii Europejskiej,
Należy jednak zauważyć, iż w Traktacie Akcesyjnym pominięto wśród polskich instytucji przyznających tytuł magistra pielęgniarstwa i położnictwa akademie medyczne. W wyniku licznych rozmów prowadzonych z Komisją Europejską strona polska podczas konsultacji technicznych w dniu 5 lutego 2004 r. przekazała pełną listę instytucji, które uprawnione są w Polsce do wydawania dyplomów ukończenia studiów wyższych na kierunku pielęgniarstwo i położnictwo odpowiednio z tytułem „magister pielęgniarstwa" oraz „magister położnictwa". Ponadto, z powodu różnic występujących w nazewnictwie polskich instytucji szkolnictwa wyższego prowadzących kształcenie w zawodzie pielęgniarki i położnej strona polska zaproponowała jedną nazwę dla wszystkich wskazanych wyżej instytucji - „higher educational institution recognised by competent authority". Postanowienia te zostaną notyfikowane wszystkim państwom członkowskim Unii Europejskiej, a następnie transponowane do odpowiedniej dyrektywy.
Natomiast kwalifikacje pielęgniarek i; położnych, które ukończyły studia licencjackie będą uznawane w oparciu o zasadę, praw nabytych, o ile dyplomom/świadectwom towarzyszyć będzie zaświadczenie stwierdzające, iż dana pielęgniarka lub położna pracowała w zawodzie, przez co najmniej 3 lata w okresie ostatnich 5 lat poprzedzających datę wydania stosownego zaświadczenia. Na podobnych zasadach uznawane będą kwalifikacje absolwentek szkół pomaturalnych, o ile do dyplomu dołączone będzie zaświadczenie stwierdzające, iż dana pielęgniarka lub położna pracowała w zawodzie, przez co najmniej 5 lata w okresie ostatnich 7 lat poprzedzających datę wydania stosownego zaświadczenia.
Przyjęcie zasady praw nabytych podyktowane było tym, iż dyplomy uzyskane po ukończeniu kształcenia na obu opisanych powyżej poziomach nie spełniają wymagań określonych w Dyrektywach i jako takie nie mogły być objęte systemem automatycznego uznawania kwalifikacji. Podstawowym, bowiem warunkiem objęcia automatycznym uznawaniem kwalifikacji jest zapewnienie kształcenia na poziomie przewidzianym w Dyrektywach (kształcenie musi trwać, co najmniej 4 600 godzin, z czego część teoretyczna stanowić ma, co najmniej jedną trzecią a zajęcia praktyczne jedną drugą wymiaru kształcenia. Ponadto wymagane jest 10 letnie wykształcenie ogólne jako podstawa do podjęcia nauki w zawodzie).
W chwili obecnej trwają prace nad nowelizacją rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów kształcenia. Nowelizacja wskazanego rozporządzenia ma na./ celu weryfikację liczby godzin kształcenia zawodowego (4600), a tym samym zapewnienie y zgodności kształcenia na studiach licencjackich z wymogami Dyrektyw. Znowelizowane / rozporządzenie zostanie przekazane Komisji Europejskiej. Na tej podstawie strona polska będzie mogła wnioskować o dokonanie zmian w odpowiednich dyrektywach w celu automatycznego uznawania kwalifikacji również absolwentów studiów licencjackich.
Traktat Akcesyjny bezpośrednio nie wymienia dyplomów uzyskanych po ukończeniu 5 - letniego liceum medycznego. Sprawa uznawania kwalifikacji tej grupy pielęgniarek od samego początku negocjacji budziła wiele kontrowersji i zastrzeżeń ze strony Komisji Europejskiej. Ministerstwo Zdrowia w czasie negocjacji z Komisją Europejską prezentowało stanowisko uwzględniające uznawanie kwalifikacji absolwentów 5-letnich liceów medycznych, podkreślając równorzędne wykształcenie i przygotowanie zawodowe. Strona polska przy każdej okazji opiniowania zapisów proponowała ich umieszczenie w Traktacie Akcesyjnym.
- 13 czerwca 2002 r. w propozycji strony polskiej: dyplom ukończenia średniej szkoły medycznej: liceum medycznego lub medycznego studium zawodowego z tytułem „pielęgniarka",
- 12 lipca 2002 r. (wysłane z MZ 11 września 2002): dyplom ukończenia średniej szkoły
medycznej: liceum medycznego lub medycznego studium zawodowego z tytułem „pielęgniarka” (diploma of post secondary medical school),
- 23 sierpień 2002 r.: dyplom ukończenia średniej szkoły medycznej: liceum medycznego lub medycznego studium zawodowego z tytułem „pielęgniarka” (diploma of post secondary medical school),
- 16 wrzesień 2002 r. : dyplom ukończenia średniej szkoły medycznej: liceum medycznego lub medycznego studium zawodowego z tytułem „pielęgniarka” (diploma of post secondary medical school),
- 2 październik 2002 r.: dyplom ukończenia średniej szkoły medycznej: liceum medycznego lub medycznego studium zawodowego z tytułem „pielęgniarka” (diploma of post secondary medical school).
W odpowiedzi Komisja Europejska wykreślała jednak propozycje strony polskiej, ponosząc brak odpowiedniego przygotowania zawodowego oraz znaczne różnice w kształceniu tej grupy pielęgniarek. Ostateczny kształt tych zapisów był dyskutowany niemalże do ostatniej chwili podczas Szczytu w Kopenhadze na najwyższym szczeblu politycznym. Negocjacje Kopenhaskie zakończyły się ustaleniem, że prawa nabyte pielęgniarek i położnych wykształconych na poziomie post - secondary zostaną uznane pod warunkiem udokumentowanego 5 letniego doświadczenia zawodowego zdobytego w okresie ostatnich 7 lat poprzedzających wydanie stosownego zaświadczenia. Takie ustalenia spowodowały problem interpretacyjny dotyczący uznawania dyplomów liceów medycznych. Komisja nie zgodziła się na wprowadzenie do zapisów nazwy szkoły „liceum medyczne", proponując jedynie zapis „post secondary diploma of nursing obtained from a medical Yocational school".
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, iż kwalifikacje absolwentek 5 letniego liceum medycznego nie będą po dniu l maja 2004 r. uznawane w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Zasady automatycznego uznawania kwalifikacji obejmą, polskie pielęgniarki położne z dniem akcesji,-gdyż w zakresie uznawania, kwalifikacji w przewidziane żadne okresy przejściowe. Należy jednak zauważyć^ iż takie- okresy przejściowe dotyczyć mogą podejmowania pracy w ramach stosunku pracy (natomiast nie będą one dotyczyć wykonywania zawodu w formie indywidualnej praktyki).
Uznawanie kwalifikacji polskich pielęgniarek i położnych zgodnie z postanowieniami Traktatu Akcesyjnego (automatyczne albo zgodnie z zasadą praw nabytych) nie będzie uzależnione od uzupełniania wykształcenia w szkole wyższej. Projektowane przepisy dotyczące studiów pomostowych dla pielęgniarek i położnych wykształconych w poprzednim systemie nie przewiduj ą obowiązku odbycia takich studiów. Studia te skierowane będą dla tej grupy pielęgniarek i położnych, która zechce podnieść swoje kwalifikacje i w skróconym trybie, biorąc pod uwagę poprzednio zdobyte wykształcenie oraz doświadczenie zawodowe, zdobyć tytuł licencjata, jak również dla grupy pielęgniarek i położnych, które nie będą mogły skorzystać z uznania kwalifikacji na podstawie Traktatu Akcesyjnego. Ponadto należy podkreślić, iż strona polska nie może wprowadzać dodatkowych-obostrzeń dla pielęgniarek i położnych, których kwalifikacje zostały uznane zgodnie z Traktatem Akcesyjnym podpisanym w Atenach. Postanowienia Traktatu, który stanie się podstawą uznawania kwalifikacji nie mogą w chwili obecnej podlegać żadnym zmianom. Podstawą prawną uznawania kwalifikacji będzie z dniem l maja 2004 r. Traktat Akcesyjny, określający warunki członkostwa w Unii Europejskiej. Następnie postanowienia Traktatu zostaną transponowane do odpowiedniej Dyrektywy.
Podsumowując, pragnę wyrazić przekonanie, iż przedstawione wyjaśnienia i udzielone informacje stanowią wyczerpującą odpowiedź na pytania Pana Ministra. W załączeniu przekazuję wyciąg z Traktatu Akcesyjnego dotyczący uznawania kwalifikacji pielęgniarek i położnych.
Z poważaniem
Z upoważnienia
Ministra Zdrowia
Sekretarz Stanu
Ewa Kralkowska